W skrócie
- Dług Skarbu Państwa rośnie w 2026 r. wyraźnie szybciej niż deficyt budżetu, bo państwo pożycza także na zapas i na refinansowanie starych długów (Ministerstwo Finansów, dane za wrzesień 2026).
- Większość długu jest krajowa, a część w walutach obcych, więc o jego wartości w złotych decyduje także kurs złotego.
- Wzrost długu przekłada się na rosnące odsetki w budżecie, czyli na pieniądze, których nie ma na inne wydatki.
Ministerstwo Finansów podało, że zadłużenie Skarbu Państwa sięgnęło na koniec września 2026 r. 2,27 bln zł, a w ciągu roku wzrosło o ponad jedną piątą. Sam rekord nie jest tu najciekawszy. Ważniejsze jest pytanie, dlaczego dług rośnie szybciej, niż wynikałoby z deficytu, i kto ostatecznie za to płaci.
Co się stało z długiem Skarbu Państwa we wrześniu 2026?
Według komunikatu Ministerstwa Finansów z wstępnymi danymi o zadłużeniu Skarbu Państwa na koniec września 2026 r. (gov.pl/finanse) dług wzrósł o 20,4 mld zł w ciągu miesiąca, czyli o 0,9%, a od początku roku o 317,5 mld zł. To jeden ze spokojniejszych miesięcy w 2026 r.
Skarb Państwa to dług samego rządu centralnego: obligacje i bony, kredyty od instytucji międzynarodowych oraz depozyty innych jednostek publicznych. Nie wlicza się do niego zadłużenia samorządów ani funduszy, takich jak te prowadzone przez Bank Gospodarstwa Krajowego, dlatego dług całego sektora finansów publicznych jest wyższy. Pełne zestawienie miesięcy i podział na części prowadzimy na stronie dług publiczny Polski.
Wrzesień wypadł łagodnie na tle wcześniejszych miesięcy. Największy przyrost w serii przypadł na czerwiec, a w marcu dług rósł najwolniej (+13,2 mld zł). Takie wahania nie oznaczają zmiany trendu. Ministerstwo sprzedaje obligacje wtedy, gdy rynek na to pozwala, i trzyma gotówkę na rachunkach budżetu, więc jednego miesiąca dług skacze, a następnego prawie stoi.
Dane są wstępne. Ministerstwo Finansów może je jeszcze korygować, o czym warto pamiętać przy porównywaniu pojedynczych miesięcy.

Dlaczego dług rośnie szybciej niż deficyt budżetu?
Deficyt budżetu państwa po wrześniu 2026 r. wyniósł według szacunku Ministerstwa Finansów około 172 mld zł, a po październiku 195,2 mld zł, i był niższy niż rok wcześniej (omówienie wykonania budżetu). Dług Skarbu Państwa w tym samym czasie urósł o 317,5 mld zł. Różnica to prawie 150 mld zł.
To jest nasz główny wniosek z tych danych: sam deficyt nie tłumaczy wzrostu zadłużenia. Z tego, co udostępnia ministerstwo, wynikają trzy możliwe źródła różnicy. Pierwsze to pożyczanie na zapas, czyli budowanie rezerwy gotówkowej pod przyszłe potrzeby, w tym pod spłatę zapadających papierów. Drugie to refinansowanie: gdy zapada stara obligacja, państwo sprzedaje nową, a dług netto się nie zmienia, ale rośnie wolumen emisji. Trzecie to kurs walut, bo część zobowiązań jest w euro, dolarach i jenach, a słabszy złoty podnosi ich wartość w przeliczeniu.
Ograniczmy się jednak do tego, co da się udowodnić. Źródła, na których pracujemy, nie rozbijają tej różnicy na poszczególne składniki, więc nie wiemy, jaką część przyrostu stanowi rezerwa gotówkowa, a jaką wahania kursów. Naszym zdaniem to kluczowa luka w publicznej debacie: nagłówki o rekordowym długu zwykle pomijają pytanie, ile z niego leży na rachunkach, a ile zostało wydane.
Podobną ostrożność zalecała Najwyższa Izba Kontroli. Według jej oceny finansów publicznych, którą opisaliśmy w tekście o deficycie i długu według NIK, same wskaźniki do PKB nie oddają ryzyk po stronie kosztów obsługi.
Kto pożycza państwu i komu to państwo oddaje?
Według Ministerstwa Finansów zdecydowana większość długu Skarbu Państwa to zadłużenie krajowe, czyli papiery sprzedane w Polsce. Zagraniczna część wynosi około jednej piątej, w tym kredyty od instytucji międzynarodowych. O tym, czy dług jest krajowy, decyduje miejsce sprzedaży papierów, a nie waluta (gov.pl/finanse).
Wśród krajowych wierzycieli są banki, fundusze, ubezpieczyciele i osoby prywatne. Dla czytelnika najbliższe są obligacje oszczędnościowe, które kupują gospodarstwa domowe. Ich udział w całym długu jest niewielki, ale rośnie wraz z kwotą. Oprocentowanie w bieżącej ofercie to na przykład 5,35% dla dziesięcioletnich obligacji EDO (listopad 2026, kalkulator obligacji skarbowych). Dla państwa to jednak najdroższy sposób pozyskania pieniędzy, a dla oszczędzających zwykłe źródło dochodu.
Nierezydenci, czyli inwestorzy spoza Polski, trzymają blisko trzecią część długu. To oznacza, że część odsetek wypływa za granicę, a zainteresowanie tych inwestorów wpływa na koszt kolejnych emisji. Kurs złotego do euro i dolara pokazują tabele NBP na stronie kursy walut.
Dług Skarbu Państwa to nie to samo co państwowy dług publiczny liczony według polskiej ustawy ani dług sektora według metodologii unijnej. Dla II kwartału 2026 r. te dwie miary podaliśmy w notce o długu Skarbu Państwa. Wskaźniki do PKB liczy się od nich, a nie od samego Skarbu Państwa.

Ile kosztuje obsługa tego długu i co z tego wynika dla budżetu?
Projekt budżetu na 2027 r. zakłada na obsługę długu Skarbu Państwa 107 mld zł, czyli 2,43% PKB, co opisaliśmy w analizie kosztów obsługi długu. To rekordowa kwota i wyraźny skok względem 2026 r. Strategia zarządzania długiem na lata 2027-2030 (druk sejmowy nr 3150) zakłada dalszy wzrost tych wydatków.
Mechanizm jest prosty. Dług rośnie, a stare obligacje wyemitowane przy bardzo niskich stopach zapadają i są zastępowane droższymi, więc odsetki rosną szybciej niż sam dług. Nie zależy to od ocen politycznych, tylko od arytmetyki zapadalności. Dla budżetu oznacza to, że rosnąca część dochodów z podatków trafia na odsetki, a nie na świadczenia czy inwestycje.
Narodowy Bank Polski zamknął 2025 r. stratą, więc w 2026 r. nie wpłaci zysku do budżetu (szczegóły w tekście o zysku NBP).
Wzrost gospodarczy trochę łagodzi obraz. Według szybkiego szacunku GUS PKB w III kwartale 2026 r. wzrósł o 3,5% rok do roku (PKB w III kwartale), więc część długu "rozpuszcza się" w rosnącej gospodarce. Jeśli jednak wzrost dalej będzie hamował, a rachunek za odsetki będzie rósł, ten bufor zniknie.
Co to zmienia w Twoim portfelu: komentarz redakcji
Przeciętnie na jednego mieszkańca Polski przypada 60 789 zł długu Skarbu Państwa. Rok wcześniej było to 49 844 zł. To miara poglądowa i nikt nie dostaje rachunku na tę kwotę, ale pokazuje skalę zobowiązania, które spłaca się z podatków i z nowych pożyczek.
Wpływ na domowy budżet jest pośredni. Państwo, które potrzebuje dużo pieniędzy, konkuruje o nie z bankami i firmami, co może utrzymywać wyższe rentowności obligacji i oprocentowanie kredytów. W dłuższym okresie wyższe odsetki w budżecie zwiększają presję na podatki lub cięcia wydatków. Naszym zdaniem warto o tym pamiętać, oceniając obietnice fiskalne, bo przestrzeń na nie się kurczy.
Jeśli spłacasz kredyt hipoteczny, bardziej niż sam dług państwa liczy się inflacja i stopy: inflacja CPI wyniosła w październiku 2026 r. 3,5% rok do roku (GUS, odczyt finalny). Ewentualną nadpłatę kredytu przeliczy Decyzjomat Nadpłata, a planowanie nowego zobowiązania Decyzjomat Hipoteczny. To narzędzia obliczeniowe, nie rekomendacje.
Oszczędności gospodarstw domowych i ich strukturę pokazujemy w zestawieniu oszczędności Polaków. Także prognozy PKB na 2027 r. są ostrożne, o czym piszemy w tekście o prognozie IPAG.
Czego nie wiadomo na podstawie danych o długu?
Dane Ministerstwa Finansów za wrzesień 2026 r. nie rozbijają wzrostu długu na deficyt, rezerwę gotówkową i zmiany kursów. Nie wiemy więc, ile z 317,5 mld zł przyrostu od początku roku to realne finansowanie wydatków. Z publicznych komunikatów nie da się tego odtworzyć.
Nie wiemy też, jak będzie wyglądał ostatni kwartał roku. Wynik zależy od emisji, kursów walut i kosztów obsługi, a dane za październik i listopad pojawią się dopiero w kolejnych komunikatach. Interpretacja w tym tekście, w tym teza o wpływie rezerwy gotówkowej, jest naszą oceną, a nie ustalonym faktem.
Więcej analiz makroekonomicznych zebraliśmy w kategorii makroekonomia. Dług w kolejnych miesiącach pokaże, czy rośnie równiej, czy znów skokami, a to podpowie, jak duża część przyrostu to techniczne zarządzanie gotówką.
Narzędzia do Twojej decyzji
Najczęstsze pytania
- Czy dług Skarbu Państwa to to samo co dług publiczny?
- Dług Skarbu Państwa to zobowiązania samego rządu centralnego, a dług publiczny obejmuje cały sektor finansów publicznych, w tym samorządy i fundusze. Dlatego dług publiczny jest wyższy. Ministerstwo Finansów podaje obie miary według polskiej ustawy oraz według zasad unijnych, które dają różne wyniki.
- Skąd bierze się różnica między deficytem a przyrostem długu?
- Różnica wynika z tego, że państwo pożycza także na refinansowanie zapadających papierów, na budowanie rezerwy gotówkowej i pod wpływem kursów walut. Dane ministerstwa nie rozbijają tego na składniki, więc dokładnych proporcji nie znamy.
- Czy dług na osobę oznacza, że każdy musi go spłacić?
- Dług na mieszkańca, w tym 60 789 zł na koniec września 2026 r., to miara poglądowa. Nikt nie dostaje osobnego rachunku. Państwo spłaca zobowiązania z podatków i nowych pożyczek, więc koszt odczuwa się pośrednio, przez budżet i odsetki.
- Dlaczego odsetki od długu rosną szybciej niż sam dług?
- Zapadające obligacje wyemitowane przy bardzo niskich stopach są zastępowane droższymi, więc średni koszt długu rośnie. Projekt budżetu na 2027 r. zakłada 107 mld zł na obsługę długu, czyli 2,43% PKB, co jest rekordem.
- Czy kurs złotego wpływa na wartość długu Skarbu Państwa?
- Kurs złotego wpływa na część długu denominowaną w euro, dolarach i jenach, która stanowi około jednej piątej całości. Słabszy złoty podnosi wartość tej części w przeliczeniu na złote, a mocniejszy ją obniża.
- Gdzie sprawdzić oficjalne dane o długu?
- Oficjalne dane publikuje Ministerstwo Finansów na stronie gov.pl w sekcji zadłużenie Skarbu Państwa, z miesięcznymi szeregami czasowymi. Dane za ostatni miesiąc mają charakter wstępny i mogą być korygowane, więc warto porównywać je z późniejszymi komunikatami.
Najważniejsze dla kredytobiorców - raz w tygodniu
Co poniedziałek sześć liczb tygodnia: rata kredytu, WIBOR, decyzje RPP, inflacja, rekordy cen mieszkań i najlepsze lokaty.
Jak wygląda Szóstka?Najpierw policz, potem podpisz. Finwire ma do tego narzędzia.
- Decyzjomat Hipoteczny - czy brać kredyt, w którym banku, jak poprawić warunki
- Decyzjomat Nadpłata - nadpłacać kredyt czy inwestować w ETF, IKE, IKZE
- Rankingi kont oszczędnościowych i lokat z aktualnymi stopami i promocjami


