W skrócie
- 2,3 mln czynności sprawdzających przeprowadziła KAS w 2025 r. - średnio 19 na minutę (dane MF, 2025).
- 38,8 mld zł zaległości wykryto w latach 2021-2025 dzięki 12,4 mln takich czynności (dane MF, 2025).
- Krajowy System e-Faktur (KSeF) jest obowiązkowy od 1 lutego 2026 r. - fiskus widzi Twoją fakturę w czasie rzeczywistym.
- Do 96 120 zł grzywny grozi w 2026 r. za wykroczenia skarbowe ujawnione w zautomatyzowanej analizie (Kodeks karny skarbowy).
- Jeden stały kontrahent B2B to dla algorytmu KAS sygnał ryzyka ukrytego etatu - typowy profil freelancera na działalności.
Krajowa Administracja Skarbowa (KAS) przeprowadziła w 2025 r. blisko 2,3 mln czynności sprawdzających - średnio 19 na minutę - i wykryła dzięki nim niemal 11 mld zł zaległości (dane Ministerstwa Finansów, 2025). Od 1 lutego 2026 r. do tego arsenału dochodzi obowiązkowy Krajowy System e-Faktur (KSeF), który pokazuje fiskusowi każdą wystawioną przez Ciebie fakturę w czasie rzeczywistym. Dziś, w październiku 2026 r., kontrola z teczką dokumentów to już margines - regułą jest cichy, algorytmiczny przegląd danych.
Jak teraz wygląda kontrola skarbówki?
Fiskus w 2025 r. postawił na czynności sprawdzające zamiast formalnej kontroli podatkowej - przeprowadził ich blisko 2,3 mln, o 10 proc. więcej niż rok wcześniej i o 23 proc. więcej niż w 2022 r. (dane MF, 2025). Czynność sprawdzająca (najmniej sformalizowana procedura z Ordynacji podatkowej, bez gwarancji przysługujących w pełnej kontroli) to dziś podstawowe narzędzie urzędu.
W latach 2021-2025 takich działań było 12,4 mln i pozwoliły wykryć 38,8 mld zł zaległości, z czego ponad 37 mld zł dotyczyło VAT, PIT, CIT i akcyzy (dane KAS, 2025).
Na czym polega zmiana? Urzędnik nie wchodzi już do firmy, tylko wysyła wezwanie do wyjaśnień albo prośbę o korektę, bo rozbieżność w danych wyłapał system. Jak zauważa Joanna Rudzka, doradca podatkowy (prawo.pl, 2025), organy coraz częściej nie prowadzą właściwych kontroli, lecz posługują się czynnościami sprawdzającymi - procedurą najszybszą, ale też najsłabiej zabezpieczoną proceduralnie dla podatnika. To przesunięcie ciężaru: dowodzisz swojej racji szybciej, ale z mniejszą ochroną formalną.
Jakie dane o Tobie analizuje KAS?
KAS krzyżuje dziś co najmniej cztery strumienie danych: faktury z KSeF, pliki JPK_VAT, przepływy bankowe ze STIR i raporty z platform cyfrowych w ramach DAC7. STIR (System Teleinformatyczny Izby Rozliczeniowej - monitoruje przelewy między firmami i bankami niemal w czasie rzeczywistym) oraz środowisko analityczne KAS przetwarzają miliony transakcji dziennie, a algorytm porównuje każdy plik JPK z deklaracjami kontrahentów.
Jeśli wykryje niespójność, automatycznie generuje wezwanie lub wszczyna kontrolę. Od lutego 2026 r. KSeF domyka tę układankę - faktura trafia do bazy fiskusa w momencie wystawienia, zanim złożysz deklarację. Dr Jacek Matarewicz, adwokat i doradca podatkowy (prawo.pl, 2025), przestrzega, że brak proceduralnych gwarancji przy czynnościach sprawdzających rodzi ryzyko nadużyć wobec podatnika, który dostaje wezwanie bez pełnej informacji, co urząd ma przeciwko niemu. Powiem wprost - to przerzucenie kosztu dowodu na przedsiębiorcę przy zachowaniu przez urząd przewagi informacyjnej.
"Praktyka pokazuje, że w obawie przed fiskusem, wystraszony podatnik przekazuje informacje i decyduje się na korekty." - dr Jacek Matarewicz, adwokat i doradca podatkowy, Kancelaria Zimny Matarewicz (prawo.pl, 2025)
| Narzędzie | Co analizuje | Od kiedy |
|---|---|---|
| KSeF | Każda faktura w czasie rzeczywistym, numer, kwota, kontrahent | obowiązkowo od 1 lutego 2026 r. |
| STIR | Przepływy na rachunkach firmowych, podejrzane transakcje | od 2018 r., rozbudowa w 2025-2026 |
| JPK_VAT | Spójność ewidencji VAT z deklaracjami kontrahentów | od 2016/2020 r. |
| DAC7 | Przychody z platform (Allegro, Vinted, Booking, Useme) | raportowanie od 2024 r. |
| Silnik Analiz KAS | Modele statystyczne i uczenie maszynowe na big data | rozwijany od 2023 r. |
Skala jest nowa, ale mechanizm przeniósł się też na drobny handel - w pierwszych czterech miesiącach 2026 r. przeprowadzono 20 449 nabyć sprawdzających, stwierdzono 7 751 nieprawidłowości i nałożono 7 949 mandatów karnych na 10,7 mln zł (dane prawo.pl za MF, 2026). O tym, jak sam KSeF potrafi obrócić się przeciwko uczciwemu podatnikowi, pisaliśmy w analizie błędu w wizualizacji faktury PDF.
Dlaczego jednoosobowa działalność z jednym kontrahentem to czerwona flaga?
Jeden stały kontrahent, który co miesiąc przelewa podobną kwotę, to dla algorytmu KAS wzorzec ukrytego etatu - a nie klasycznej działalności gospodarczej. Przy fakturowaniu jednej firmie 22 tys. zł miesięcznie (ok. 264 tys. zł przychodu rocznie) na podatku liniowym 19 proc. system widzi regularność płatności typową dla umowy o pracę przebranej w B2B.
To dokładnie ten profil, który fiskus typuje do weryfikacji, bo różnica w daninach między etatem a działalnością jest duża. Algorytm nie ocenia intencji - zestawia fakty: stała kwota, jeden płatnik, brak innych klientów, brak kosztów typowych dla samodzielnego biznesu. Do tego dochodzi dopasowanie stylu życia do zadeklarowanego dochodu, bo przez STIR i DAC7 urząd widzi też wpływy z platform i wydatki. Mechanizm pokrewny opisywaliśmy przy nieujawnionych źródłach przychodów i podatku 75 proc. - jeśli majątek nie zgadza się z deklaracją, konsekwencje są dotkliwe. Podobny test przechodzą osoby na umowach o dzieło, o czym pisaliśmy w analizie 609 tys. zgłoszeń do ZUS.
Ustalenia KAS z działań kontrolnych wzrosły w 2025 r. o 29,1 proc. wobec 2024 r. (dane MF, 10 lutego 2026 r.). Moim zdaniem to największa zmiana jakościowa: dawniej jeden kontrahent był problemem dopiero przy kontroli, dziś jest flagą typującą do niej na wejściu. Jeśli rozważasz, czy liniowy B2B to wciąż najkorzystniejsza forma, policz warianty w kalkulatorze formy opodatkowania i porównaj z etatem w kalkulatorze UoP vs B2B.
Decyzje finansowe?
Najpierw liczby.
6 raportów: kredyty, mieszkania, lokaty, inflacja, waluty i najem. Wszystko w jednym miejscu.
Co to oznacza dla Twojego rozliczenia B2B?
Przy przychodzie 264 tys. zł rocznie i podatku liniowym 19 proc. każda niespójność między KSeF, JPK i przelewem na rachunku firmowym może uruchomić wezwanie - a w skrajnym przypadku grzywnę do 96 120 zł za wykroczenie skarbowe w 2026 r. (Kodeks karny skarbowy).
Praktyczny wniosek jest prosty: numeracja faktur, daty i kwoty w KSeF muszą zgadzać się co do grosza z ewidencją i wpływami, bo system porównuje je automatycznie, bez udziału człowieka. Trzy rzeczy realnie ograniczają ryzyko. Dokumentuj samodzielność działalności - więcej niż jeden klient, własne narzędzia, ponoszenie ryzyka gospodarczego. Rozdziel rachunek firmowy od prywatnego, bo STIR analizuje przepływy, a wymieszanie wpływów utrudnia wyjaśnienia; aktualne oferty sprawdzisz w rankingu kont firmowych. Reaguj na wezwanie w terminie - od 1 października 2026 r. korekta z nadpłatą rusza automatycznie, o czym pisaliśmy w analizie zmian w Ordynacji podatkowej.
Nadwyżkę, która zostaje po daninach, warto ulokować tak, by sama obniżała podatek - wpłata na IKZE zmniejsza podstawę PIT. Zanim zdecydujesz, co zrobić z wolnymi środkami, sprawdź swój werdykt w Decyzjomacie Nadpłata, a jeśli planujesz hipotekę w ciągu 1-2 lat - w Decyzjomacie Hipotecznym, bo bank i tak prześwietli Twoje wpływy.
Komentarz redakcji - cyfrowa kontrola to nie wyrok, ale zmiana reguł gry
Wykrycie 38,8 mld zł zaległości w pięć lat (dane MF, 2025) pokazuje, że analityka KAS działa skutecznie - i że margines na przypadkowe pomyłki w rozliczeniu praktycznie zniknął. Jakub Warnieło, doradca podatkowy i szef zespołu postępowań podatkowych i sądowych w MDDP (prawo.pl, 2025), wskazuje, że czynności sprawdzające mają dla uczciwego podatnika zalety: są szybsze i mniej uciążliwe niż pełna kontrola.
"Brak sformalizowanych procedur prowadzenia czynności sprawdzających może prowadzić do nadużyć ze strony organów podatkowych." - Jakub Warnieło, doradca podatkowy, szef zespołu postępowań podatkowych i sądowych w MDDP (prawo.pl, 2025)
To budzi jednak mój umiarkowany sceptycyzm - za szybkość płaci się utratą gwarancji proceduralnych, a ciężar udowodnienia racji spada na przedsiębiorcę. Narracja, że cyfrowy fiskus to narzędzie wyłącznie na oszustów VAT, jest moim zdaniem niepełna. Dane pokazują, że rośnie liczba działań w PIT i CIT, a typowanie obejmuje też drobnych usługodawców i freelancerów na działalności. Najbliższe miesiące zweryfikują, jak KSeF wpłynie na liczbę wezwań - jeśli automatyzacja utrzyma tempo z 2025 r., to przedsiębiorca na B2B powinien traktować porządek w fakturach i rachunku firmowym nie jako formalność, lecz jako pierwszą linię obrony. Więcej analiz finwire.pl o rozliczeniach znajdziesz w hubie kategorii podatki.
Narzędzia do Twojej decyzji
Najczęstsze pytania
- Ile czynności sprawdzających przeprowadza skarbówka?
- 2,3 mln czynności sprawdzających przeprowadziła KAS w 2025 r. - średnio 19 na minutę, o 10 proc. więcej niż rok wcześniej (dane MF, 2025). W latach 2021-2025 było ich łącznie 12,4 mln i pozwoliły wykryć 38,8 mld zł zaległości podatkowych, głównie w VAT, PIT, CIT i akcyzie.
- Czym różni się czynność sprawdzająca od kontroli podatkowej?
- Czynność sprawdzająca to najmniej sformalizowana procedura z Ordynacji podatkowej - urząd wysyła wezwanie do wyjaśnień lub korekty bez wchodzenia do firmy. Kontrola podatkowa jest formalna, z protokołem i gwarancjami proceduralnymi. Czynność jest szybsza, ale daje podatnikowi mniejszą ochronę i mniej informacji o tym, co urząd zarzuca.
- Czy jeden kontrahent na B2B grozi kontrolą?
- Jeden stały kontrahent z regularną, podobną kwotą miesięczną to dla algorytmu KAS wzorzec ukrytego etatu. Przy fakturowaniu 22 tys. zł miesięcznie jednej firmie system widzi płatność typową dla umowy o pracę w B2B i typuje taki profil do weryfikacji. Dokumentuj samodzielność: wielu klientów, własne narzędzia, ryzyko gospodarcze.
- Jak KAS analizuje moje dane w 2026 roku?
- KAS krzyżuje faktury z KSeF (obowiązkowy od 1 lutego 2026 r.), pliki JPK_VAT, przepływy ze STIR i raporty z platform w ramach DAC7. Algorytm porównuje każdą fakturę z deklaracjami kontrahentów w czasie rzeczywistym i przy niespójności automatycznie generuje wezwanie lub wszczyna kontrolę.
- Jaka kara grozi za błąd wykryty przez algorytm skarbówki?
- Do 96 120 zł grzywny grozi w 2026 r. za wykroczenie skarbowe ujawnione w zautomatyzowanej analizie (Kodeks karny skarbowy). W przypadku nieujawnionych źródeł przychodów stawka sięga 75 proc. niewyjaśnionej nadwyżki. Dobrowolna korekta przed wezwaniem zwykle ogranicza odpowiedzialność karną skarbową.
- Czy skarbówka widzi moje konto bankowe?
- STIR monitoruje przepływy na rachunkach firmowych niemal w czasie rzeczywistym i wychwytuje podejrzane transakcje. Urząd nie ma stałego podglądu salda, ale może szybko uzyskać dane o przelewach. Rozdzielenie rachunku firmowego od prywatnego ułatwia wyjaśnienia, bo wymieszanie wpływów utrudnia wykazanie, co jest przychodem z działalności.
- Co zrobić po otrzymaniu wezwania do wyjaśnień?
- Reaguj w terminie wskazanym w piśmie - zwykle 7 dni. Zestaw fakturę z KSeF, wpis w JPK i wpływ na rachunku co do grosza. Od 1 października 2026 r. korekta z nadpłatą rusza automatycznie, bez osobnego wniosku. Przy sporze warto skonsultować się z doradcą podatkowym, bo czynność sprawdzająca daje mniej gwarancji niż kontrola.
Nadpłacać czy inwestować? Decyzjomat Nadpłata da werdykt
- NADPŁAĆ, INWESTUJ, PODZIEL lub PODUSZKA - z policzoną oszczędnością dla Twojej sytuacji
- Efektywny spread nadpłaty vs ETF/IKE/IKZE z uwzględnieniem podatku Belki i ulg
- Poduszka bezpieczeństwa - ile faktycznie trzymać przy Twoim DSTI i dochodzie
