W skrócie
- 4 525,41 zł brutto wyniosła przeciętna emerytura z ZUS we wrześniu 2026 r., a oszuści polują na oszczędności, nie na świadczenie.
- Do 8 lat więzienia grozi za oszustwo z art. 286 § 1 Kodeksu karnego, także gdy sprawca podaje się za urzędnika.
- ZUS nie sprzedaje płatnych programów emerytalnych przez telefon ani SMS, a próba podszycia się pod Zakład jest przestępstwem (zus.pl).
- 438 950 zł to równowartość limitu BFG 100 tys. euro przy kursie NBP 4,3895 zł z 10 listopada 2026 r.
- Najlepszą obroną jest rozłączenie się i samodzielny telefon na infolinię ZUS albo do banku, na numer z karty lub aplikacji.
Emeryt z Łodzi odebrał telefon od kobiety podającej się za pracownicę ZUS, która przekonywała go, że ktoś próbuje przejąć jego pieniądze - tak opisał przypadek ZUS, a relację przytoczył portal Next.gazeta.pl. Przy przeciętnej emeryturze 4 525,41 zł brutto (wrzesień 2026 r.) stawką nie jest jedna wypłata, tylko cały dorobek: 480 tys. zł oszczędności to ponad 106 takich emerytur.
Jak działa oszustwo na pracownika ZUS?
Oszustwo na pracownika ZUS to dwuetapowy scenariusz telefoniczny: rozmówca podaje się za urzędnika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wywołuje strach o pieniądze, a potem przekazuje ofiarę kolejnej fałszywej osobie, najczęściej policjantowi albo pracownikowi banku. Ofiara sama wykonuje przelew, wypłaca gotówkę albo ujawnia dane do logowania.
W historii z Łodzi pierwszym ogniwem była rzekoma pracownica ZUS. Według opisu przytoczonego przez Next.gazeta.pl senior miał uwierzyć, że jego środki są zagrożone, i to wystarczyło, by rozmowa trafiła do kolejnego etapu. Schemat nie jest nowy. W maju 2026 r. policja z Poznania zatrzymała sprawców, którzy zaczęli od telefonu rzekomego pracownika ZUS, a potem kazali seniorce pokazać gotówkę do kontroli przez rzekomy policyjny dron (Eska, Poznań).
Drugi wariant to wabik w postaci płatnego programu emerytalnego. Według ostrzeżenia opisanego przez Gazetę Prawną senior miał zapłacić 800 zł po telefonie od fałszywego urzędnika obiecującego wyższą emeryturę. To 17,7% przeciętnej emerytury z ZUS (4 525,41 zł), więc kwota jest na tyle mała, by nie budzić podejrzeń. Moim zdaniem właśnie ta niska stawka wejścia jest najgroźniejsza, bo otwiera drogę do kolejnych, większych próśb.
ZUS ostrzegał też przed oszustami podszywającymi się pod Zakład. Oszuści użyli nawet wizerunku prof. Gertrudy Uścińskiej, byłej prezes ZUS, do uwiarygodnienia fałszywej inwestycji (zus.pl). Sam głos w słuchawce przestał więc być dowodem tożsamości.
Czy ZUS dzwoni do emerytów i co mówi prawo?
ZUS nie sprzedaje żadnych płatnych programów emerytalnych przez telefon ani SMS, a konsultanci infolinii nie dzwonią do klientów w sprawie zmiany numerów telefonów w koncie na PUE ZUS (Platformie Usług Elektronicznych) ani w bankach. Według komunikatu na zus.pl każda próba podszycia się pod Zakład jest przestępstwem.
Od strony prawnej sprawa jest prosta. Zgodnie z art. 286 § 1 Kodeksu karnego (isap.sejm.gov.pl) oszustwo, czyli wprowadzenie kogoś w błąd w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, zagrożone jest karą od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. Telefon z groźbą utraty pieniędzy spełnia ten opis, nawet jeśli senior w porę się rozłączy. ZUS prosi, by każdą taką próbę zgłaszać policji.
Większość kontaktu z ZUS odbywa się przez PUE ZUS, listownie lub w placówce. Jeśli rozmówca mówi o pilności, blokadzie środków albo prosi o dane do logowania, mamy do czynienia z oszustem, a nie urzędnikiem. Gdy klient samodzielnie wybiera numer infolinii, scenariusz się sypie.
| Sygnał | Co robi prawdziwy ZUS | Co robisz Ty |
|---|---|---|
| Telefon o zagrożonych pieniądzach | Nie dzwoni z alarmem o kontach bankowych | Rozłączasz się i dzwonisz na infolinię ZUS sam |
| Oferta płatnego programu emerytalnego | Nie sprzedaje takich programów | Odmawiasz i zgłaszasz sprawę policji |
| Prośba o opłatę, np. 800 zł | Nie pobiera opłat przez telefon | Nie płacisz, nie podajesz danych karty |
| Link w SMS lub mailu do rzekomego eZUS | Dokumenty przyjmuje przez PUE ZUS | Logujesz się tylko ze znanego adresu |
| Przekazanie do rzekomego policjanta lub banku | Nie przełącza do służb | Kończysz rozmowę, dzwonisz pod 112 lub do banku |
Ile realnie ryzykujesz przy 480 tys. zł oszczędności?
Przy oszczędnościach 480 tys. zł i przeciętnej emeryturze 4 525,41 zł brutto (ZUS, wrzesień 2026 r., przeciętna emerytura) stawką oszustwa jest 106 miesięcznych świadczeń, czyli ok. 8,8 roku emerytury. Jednorazowa strata 800 zł to 17,7% jednej wypłaty, a utrata całego kapitału oznacza dziewięć lat bez dochodu.
Tej perspektywy brakuje w większości ostrzeżeń: media piszą o naiwności, a nie o skali ekspozycji. Oszust nie ściga emerytury, bo ta wpływa raz w miesiącu i jest niewielka. Szuka konta, na którym leży kapitał. Dla osoby dwa lata przed emeryturą z 480 tys. zł na lokatach, obligacjach i koncie największym ryzykiem bywa nie rynek, tylko jeden udany telefon. Inflacja CPI (indeks cen konsumpcyjnych) wyniosła 3,5% r/r w październiku 2026 r. (GUS, inflacja), co przy takim kapitale oznacza nominalnie ok. 16 800 zł rocznie utraty siły nabywczej. Oszust potrafi zabrać w jeden dzień tyle, ile ta erozja zabiera przez prawie trzydzieści lat.
Przy kursie EUR/PLN 4,3895 zł (NBP, 10 listopada 2026 r., kurs euro) limit gwarancji BFG (Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, 100 tys. euro na klienta w jednym banku) to 438 950 zł. Kapitał 480 tys. zł w jednym banku przekracza go o 41 050 zł. Gwarancja BFG chroni jednak przed upadłością banku, nie przed przelewem, który sam zleciłeś oszustowi. Dlatego rozproszenie środków ma podwójną funkcję. Niższe saldo na koncie bieżącym ogranicza to, co można wyprowadzić jednym przelewem.
Limit BFG ochroni 438 950 zł przed upadkiem banku, ale nie odzyska pieniędzy z przelewu wykonanego pod dyktando fałszywego urzędnika.
Jeśli porównujesz, gdzie trzymać kapitał, zajrzyj do rankingu lokat oraz kalkulatora obligacji skarbowych. Obligacje EDO (dziesięcioletnie, w pierwszym roku stały kupon, potem CPI plus marża) płacą w listopadzie 2026 r. 5,35% według oferty Ministerstwa Finansów, a WIBOR 3M (stawka, po której banki pożyczają sobie pieniądze na trzy miesiące) wynosi 3,90% (notowania WIBOR 3M, 10 listopada 2026 r.). To kalkulacja informacyjna, nie rekomendacja: przy 100 tys. zł w EDO pierwszy rok to 5 350 zł przed podatkiem Belki.
Jak zabezpieczyć konto i oszczędności przed telefonem fałszywego urzędnika?
Najskuteczniejsze zabezpieczenie to ustawienie w banku niskich limitów dziennych na przelewy i wypłaty oraz zasada kończenia każdej rozmowy, w której ktoś każe działać natychmiast. Nawet jeśli dziś dzienny limit przelewu wynosi 50 tys. zł, obniżenie go do kilku tysięcy wydłuża czas, jaki oszust musi spędzić na ofierze.
W praktyce chodzi o trzy kroki i żaden z nich nie wymaga wiedzy technicznej:
- Rozłącz się i zadzwoń sam na numer z kodu na karcie, aplikacji banku albo ze strony zus.pl.
- Zmień limity w bankowości internetowej i oddziel konto codzienne od konta oszczędnościowego.
- Zgłoś próbę policji i poinformuj rodzinę, bo oszuści działają na izolacji.
Pracownik banku lub policjant nigdy nie poprosi o przeniesienie oszczędności na bezpieczne konto. Jeśli ktoś tak mówi, to oszust, niezależnie od tego, czy zna twoje nazwisko i numer oddziału.
Osobna kwestia to sposób wypłaty emerytury. Jak opisaliśmy w analizie o emeryturach na konto od 2027 r., ZUS wraca z pomysłem wypłat wyłącznie przelewem, a resort go blokuje. Terminy listopadowych wypłat omówiliśmy w tekście o wypłacie emerytur w listopadzie 2026 r.. Przelew bywa bezpieczniejszy niż gotówka od listonosza, ale tylko pod warunkiem, że dostęp do konta chroni twarde hasło i brak zgody na zdalne sterowanie telefonem.
Komentarz redakcji: czego brakuje w ostrzeżeniach ZUS?
ZUS publikuje ostrzeżenia regularnie, a dane o 2026 r. pochodzą głównie z komunikatów z kwietnia, kiedy Zakład alarmował o rozmowach o płatnych programach. Nie znaleźliśmy jednak zbiorczej statystyki strat z oszustw na ZUS ani za 2025, ani za 2026 r. i uważam to za realną lukę w informacji publicznej.
Bez takiej liczby senior nie wie, czy ryzyko dotyczy jednego na sto, czy jednego na dziesięciu. Policja publikuje szacunki dla metod na wnuczka i policjanta (według PAP seniorzy stracili w jednym z lat ponad 60 mln zł, choć w wynikach wyszukiwania nie było daty tej publikacji), ale brakuje rozbicia na oszustwa z użyciem marki ZUS. KNF i Ministerstwo Finansów od lat powtarzają ostrzeżenia o fałszywych inwestycjach, a tu potrzebny byłby jeden wspólny rejestr z Komendą Główną Policji.
Do tego dochodzi zmiana sposobu ataku. Pierwszy telefon od fałszywego urzędnika ZUS służy tylko zbudowaniu zaufania, a pieniądze znikają dopiero w drugim kroku, kiedy rozmowę przejmuje fałszywy policjant lub bank. Dlatego samo ostrzeżenie „ZUS nie dzwoni" nie wystarcza. Skuteczniejsze byłoby przypominanie, że każdy telefon z prośbą o przeniesienie pieniędzy jest sygnałem alarmowym, bez względu na to, kto się przedstawia.
Jeśli planujesz przejście na emeryturę, zobacz też kalkulator emerytury ZUS i Decyzjomat Lokata-Konto, w którym sprawdzisz, jak rozłożyć kapitał między produkty bez przekraczania limitu BFG. Do uwzględnienia nadpłat kredytu przyda się Decyzjomat Nadpłata. Więcej analiz o świadczeniach znajdziesz w hubie kategorii emerytury, a o dłuższej perspektywie wypłat w tekście o IKE i IKZE w 2027 r..
Najbliższy konkretny krok jest prosty: jeszcze dziś zapisz w telefonie numer infolinii ZUS i numer alarmowy swojego banku, a w bankowości ustaw dzienny limit przelewu na poziom, którego nie przekroczysz przy normalnych wydatkach. Jeśli zadzwoni ktoś, kto każe ci działać w ciągu kilku minut, sprawdź ten numer. Jedna rozmowa kontrolna kosztuje trzy minuty.
Narzędzia do Twojej decyzji
Najczęstsze pytania
- Czy ZUS dzwoni do emerytów z informacją o zagrożonych pieniądzach?
- ZUS nie dzwoni z alarmem o zagrożonych środkach ani nie prosi o przelew. Według komunikatu zus.pl konsultanci nie kontaktują się w sprawie zmiany numerów telefonów do konta na PUE ZUS, a podszywanie się pod Zakład jest przestępstwem. Rozłącz się i samodzielnie zadzwoń na infolinię.
- Ile grozi oszustowi podającemu się za pracownika ZUS?
- Do 8 lat więzienia, bo art. 286 § 1 Kodeksu karnego przewiduje za oszustwo karę od 6 miesięcy do 8 lat. Dotyczy to także nieudanej próby, jeśli sprawca działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Każdą taką rozmowę warto zgłosić policji.
- Co zrobić, gdy już podałem dane lub zrobiłem przelew?
- Natychmiast zadzwoń do banku na numer z aplikacji lub karty i poproś o blokadę rachunku oraz próbę wstrzymania przelewu. Potem zgłoś sprawę policji i zachowaj numer rozmówcy oraz godzinę rozmowy. Im szybciej bank dostanie zgłoszenie, tym większa szansa na zatrzymanie środków.
- Czy limit BFG 100 tys. euro chroni przed oszustami?
- Limit BFG to 438 950 zł na klienta w jednym banku (100 tys. euro przy kursie NBP 4,3895 zł z 10 listopada 2026 r.), ale gwarantuje on depozyty tylko w razie upadłości banku, a nie przelewy zlecone pod wpływem oszusta.
- Jak odróżnić prawdziwy SMS lub mail z ZUS od fałszywego?
- ZUS przyjmuje dokumenty przez PUE ZUS i nie wysyła umów mailem ani nie prosi o dane karty. Nie klikaj w link, tylko wejdź na PUE samodzielnie.
- Ile mogę stracić, jeśli oszust przejmie moje oszczędności 480 tys. zł?
- Strata 480 tys. zł to 106 przeciętnych emerytur z ZUS (4 525,41 zł brutto, wrzesień 2026 r.), czyli ok. 8,8 roku świadczenia. Aby ograniczyć ryzyko, rozdziel środki między banki i ustaw niskie dzienne limity przelewów.
- Gdzie zgłosić próbę oszustwa na ZUS?
- Próbę oszustwa zgłoś na najbliższym komisariacie policji lub pod numerem 112, a informację o podszywaniu się pod Zakład możesz przekazać także do ZUS przez infolinię. Zgłoszenie pomaga policji łączyć podobne telefony z jednej serii w jedną sprawę.
Najważniejsze dla kredytobiorców - raz w tygodniu
Co poniedziałek sześć liczb tygodnia: rata kredytu, WIBOR, decyzje RPP, inflacja, rekordy cen mieszkań i najlepsze lokaty.
Jak wygląda Szóstka?
Policz prognozowaną emeryturę i limity IKE/IKZE
- Kalkulator emerytury ZUS - prognoza świadczenia na podstawie zarobków i stażu
- IKE i IKZE - aktualne limity wpłat oraz realna korzyść podatkowa w trzecim filarze
- Decyzjomat Nadpłata - odkładać na emeryturę czy najpierw nadpłacić kredyt
