Trybunał Stanu dla prezesa NBP: bank odpowiada komisji sejmowej po sprawozdaniu z 9 października 2026 r.

Sejmowa Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej przyjęła 9 października 2026 r. sprawozdanie (druk sejmowy nr 3199) z wnioskiem o pociągnięcie prezesa NBP Adama Glapińskiego do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu. Narodowy Bank Polski odpowiedział w listopadzie 2026 r. stanowiskiem opisanym przez TVN24: prowadzenie takiego postępowania przez komisję nie powinno mieć miejsca.

Co dokładnie odpowiedział NBP sejmowej komisji?

Stanowisko NBP opisane przez TVN24 w listopadzie 2026 r. sprowadza się do jednej tezy: sejmowa Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej nie powinna prowadzić postępowania wobec prezesa banku centralnego, bo narusza to jego niezależność.

Ta linia obrony nie jest nowa. Wstępny wniosek grupy posłów wpłynął do Sejmu w marcu 2024 r., a od tamtej pory NBP konsekwentnie kwestionuje samą drogę proceduralną. Powołuje się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego K 8/24 z 20 sierpnia 2024 r. (komunikat po wyroku na nbp.pl), który podważył część przepisów ustawy o Trybunale Stanu dotyczących prezesa NBP. Druga strona sporu wskazuje, że art. 198 Konstytucji wprost obejmuje prezesa NBP kręgiem osób odpowiadających przed Trybunałem Stanu.

To zderzenie dwóch narracji: bank mówi o obronie niezależności, posłowie o odmowie udziału w procedurze, którą przewiduje konstytucja.

Czy Sejm może postawić prezesa NBP przed Trybunałem Stanu?

Tak, formalnie może. Zgodnie z art. 198 Konstytucji RP (tekst w ISAP) prezes NBP odpowiada przed Trybunałem Stanu za naruszenie Konstytucji lub ustaw w związku z urzędem, a art. 227 ust. 4 zakazuje mu działalności niezgodnej z godnością urzędu. Spór dotyczy więc trybu postępowania, nie samej możliwości.

Zgodnie z art. 227 ust. 3 Konstytucji (tekst w ISAP) prezes NBP jest powoływany przez Sejm na wniosek Prezydenta na 6 lat, a ta sama osoba nie może pełnić tej funkcji dłużej niż przez dwie kadencje. Według art. 227 ust. 1 NBP odpowiada za wartość polskiego pieniądza. Ten ustrojowy status banku centralnego, odrębny od rządu, jest osią sporu: NBP wywodzi z niego ochronę przed ingerencją polityczną, a posłowie przypominają, że ta sama konstytucja przewiduje odpowiedzialność prezesa za naruszenie prawa. Dla czytelnika oznacza to, że rozstrzygnięcie ma charakter ustrojowy, a nie tylko personalny.

Przed głosowaniem warto sprawdzić samo sprawozdanie komisji w druku nr 3199.

Polityczna arytmetyka jest trudna do przewidzenia. Sondaż IBRiS, który opisaliśmy w tekście Trybunał Stanu dla Glapińskiego: przeciwników więcej niż zwolenników, pokazuje, że opinia publiczna nie jest po stronie wniosku. Moim zdaniem to jeden z powodów, dla których koalicja nie spieszy się z głosowaniem.

Jak ten spór wpływa na rynek, WIBOR i kurs złotego?

WIBOR 3M wynosi 3,90% (stan na 9 listopada 2026 r., notowania WIBOR 3M), a stopa referencyjna NBP 3,75% (od 5 marca 2026 r., stopa referencyjna). Kurs EUR/PLN to 4,3895 zł (NBP, 10 listopada 2026 r., kurs euro). Rynek na razie wycenia spór jako szum polityczny, nie zmianę reżimu polityki pieniężnej.

To się może zmienić, jeśli sprawa zacznie dotykać składu decyzyjnego. Na tle zawirowań wokół instytucji, takich jak nominacje do zarządu NBP i obsadzanie dwóch miejsc w RPP, inwestorzy zagraniczni patrzą na Polskę uważniej. Morningstar DBRS obniżył 6 listopada 2026 r. rating Polski z A do A-, o czym pisaliśmy w analizie oceny wiarygodności kredytowej Polski. Agencje wskazują głównie deficyt (około 7% PKB), ale spory instytucjonalne dokładają argumentów do ryzyka.

Inflacja CPI (indeks cen konsumpcyjnych) wyniosła w październiku 2026 r. 3,5% r/r według szybkiego szacunku GUS (inflacja), przy celu NBP 2,5% z pasmem ±1 pp (punkt procentowy). Rada Polityki Pieniężnej (RPP) zostawiła 4 listopada stopy bez zmian, jak opisaliśmy w tekście o decyzji RPP z listopada 2026. Jej niezależność jest głównym argumentem NBP w sporze z posłami.

Wpływ na ratę: liczby dla kredytu 750 tys. zł

Kredyt 750 tys. zł na 25 lat przy WIBOR 3M 3,90% i marży 1,9% (założenie ilustracyjne, oprocentowanie 5,80%) oznacza ratę około 4 741 zł miesięcznie. Gdyby rynek wycenił ryzyko polityczne i WIBOR wzrósł o 0,5 pp, rata skoczyłaby do około 4 971 zł, czyli o około 230 zł.

Różnica między scenariuszami to około 230 zł miesięcznie, czyli blisko 5% obecnej raty, a w skali roku około 2 760 zł (12 x 230 zł). Kredytobiorcy ze zmiennym oprocentowaniem powinni więc obserwować przede wszystkim decyzje RPP, a nie przebieg prac sejmowych.

To jednak scenariusz warunkowy, a nie prognoza. Moim zdaniem sam spór o Trybunał Stanu nie podniesie WIBOR, bo stawkę napędzają oczekiwania wobec stóp NBP. Pisaliśmy o tym przy okazji listopadowej projekcji NBP, która podniosła przedział inflacji na 2027 r. do 3,1-5,3%. To projekcja inflacji, a nie ryzyko polityczne, decyduje o kosztach Twojego kredytu.

Jeśli planujesz podpisanie umowy w ciągu 6-12 miesięcy, policz własny budżet w kalkulatorze raty, a później sprawdź swój werdykt w Decyzjomacie Hipotecznym. Aktualne marże porównasz w rankingu kredytów hipotecznych. Kto zastanawia się nad kupnem lub najmem, znajdzie dodatkowy punkt odniesienia w Decyzjomacie Kupno vs Wynajem.

Moja ocena: dlaczego ta sprawa ma większe znaczenie niż wygląda?

Sprawozdanie z 9 października 2026 r. to dopiero etap przed głosowaniem w Sejmie, a przed samym Trybunałem Stanu droga jest jeszcze długa. Historycznie dla rynku ważniejsze od przebiegu procedur bywało to, czy instytucje działają przewidywalnie. W 2022 roku wzrost stóp do 6,75% pokazał, że wiarygodność banku centralnego przekłada się bezpośrednio na koszt kredytu.

Art. 198 Konstytucji RP (tekst w ISAP) przewiduje odpowiedzialność prezesa NBP przed Trybunałem Stanu, a bank powołuje się jednocześnie na niezależność z art. 227. Uważam, że obie strony popełniają ten sam błąd: traktują spór jako pojedynek o prestiż zamiast o reguły. NBP ma rację, że niezależność banku centralnego jest wartością, którą kupują inwestorzy. Ale odmowa udziału w pracach komisji osłabia argument o praworządności, bo konstytucja przewiduje odpowiedzialność prezesa. Z kolei koalicja powinna policzyć, czy wniosek bez pewnej większości nie wzmacnia narracji o politycznej zemście.

Najbardziej prawdopodobny scenariusz to przeciągnięcie sprawy do czasu, gdy będzie jasne, kto obsadzi miejsca w RPP, i do kolejnej projekcji NBP. Dla Twojej raty ważniejsze będzie to, co RPP zrobi ze stopami w marcu 2027 r., niż wynik głosowania w Sejmie. Szerszy kontekst finansów państwa opisaliśmy w analizie Rady Fiskalnej o długu i deficycie. Więcej analiz znajdziesz w hubie makroekonomii.

Narzędzia do Twojej decyzji

• Decyzjomat Hipoteczny - rata 750k przy obecnym WIBOR
• Kalkulator inflacji
• Ranking kredytów hipotecznych
• Ranking lokat
• Kalkulator raty kredytu