Donos do skarbówki 2026: 84,4 tys. zgłoszeń do KAS i stawka PIT 75% za nieujawnione źródła

84,4 tys. donosów trafiło do Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) w 2025 r. - to o 5,8% więcej niż rok wcześniej (dane KAS, kwiecień 2026). Do 70% zgłoszeń wynika z konfliktów sąsiedzkich, a 'czerwoną flagą' najczęściej jest nowe auto na podjeździe. Jeśli urząd zakwalifikuje wydatek jako przychód ze źródła nieujawnionego, stawka PIT wynosi 75% podstawy opodatkowania (art. 25e ustawy PIT, Dz.U.2026.592 t.j., interpretacja Dyrektora KIS z 20 kwietnia 2026 r., sygn. 0115-KDIT2.4011.251.2026.3.HD).

Ile donosów trafiło do KAS w 2025 r. i kto je składa?

Krajowa Administracja Skarbowa odnotowała w 2025 r. dokładnie 84 400 informacji sygnalnych - dane pochodzą ze wszystkich 16 izb administracji skarbowej w Polsce (komunikat KAS, kwiecień 2026). Dla porównania: w 2024 r. było 79 800 zgłoszeń, w 2023 r. - 76 300. Skumulowany wzrost za dwa lata to 10,6%, czyli ponad 8 tys. dodatkowych donosów rocznie. Każde zgłoszenie urząd ma obowiązek rozpatrzyć indywidualnie, niezależnie od motywacji nadawcy i niezależnie od tego, czy wniosek jest podpisany.

W oficjalnym przekazie Ministerstwo Finansów tłumaczy, że "wzrost liczby informacji sygnalnych nie musi oznaczać pogorszenia poziomu przestrzegania prawa podatkowego" - komunikat KAS z kwietnia 2026 r. Resort wskazuje, że może to świadczyć raczej o większej aktywności społecznej i zaufaniu do instytucji państwa. To wygodna narracja dla resortu, ale w praktyce co najmniej 70% zgłoszeń to czysta zemsta sąsiedzka, była partnerka albo niezadowolony pracownik - powiem wprost, że własne narzędzie KAS służy dziś bardziej do prywatnych porachunków niż do uszczelniania budżetu.

Nowy system powiadomKAS - 24-godzinna infolinia i dedykowany adres e-mail - dramatycznie obniżył próg wejścia. Nie trzeba już iść do urzędu ani pisać listu. Wystarczy telefon z budki lub wiadomość z pseudonimem. Skala jest prosta: sąsiad widzi nowe BMW przed garażem, dzwoni i pyta 'skąd te pieniądze?'. Urząd musi sprawdzić, choć nie ma obowiązku informować nadawcy o wyniku.

Jak skarbówka sprawdza zakup auta po anonimowym zgłoszeniu?

Postępowanie w sprawie nieujawnionych źródeł przychodów ma dwa etapy. Najpierw Naczelnik Urzędu Skarbowego wzywa podatnika do złożenia oświadczenia o stanie majątkowym i wyjaśnień - termin to zazwyczaj 14 dni. Jeśli wyjaśnienia okażą się niewystarczające, urząd wszczyna pełne postępowanie podatkowe na podstawie art. 25b ustawy PIT. Anonimowy donos sąsiada nie wystarczy do nałożenia karnej stawki, ale wystarczy do uruchomienia procedury.

Urząd analizuje 5 lat wstecz - tyle wynosi termin przedawnienia zobowiązania podatkowego (art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej). W praktyce: zakup auta za 120 tys. zł w 2026 r. otwiera kontrolę aż do 2021 r. Organ porównuje sumę wydatków (zakup, koszty utrzymania, remonty, wakacje) z sumą udokumentowanych dochodów. Jeśli nadwyżka wydatków przekracza dochody - włącza się art. 25e ustawy PIT i stawka 75% od różnicy.

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (KIS - organ wydający interpretacje podatkowe) w interpretacji indywidualnej z 20 kwietnia 2026 r. (sygn. 0115-KDIT2.4011.251.2026.3.HD) potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą NSA: organ ma obowiązek wykazać nadwyżkę wydatku nad przychodem, ale ciężar dowodu pokrycia tej nadwyżki spoczywa na podatniku. W praktyce oznacza to, że podatnik musi udowodnić, że pieniądze pochodziły z PIT-37, darowizny od rodziców (formularz SD-Z2 - zgłoszenie darowizny), oszczędności sprzed pięciu lat albo kredytu konsumenckiego.

Kiedy stawka PIT 75% za nieujawnione źródła może uderzyć w Ciebie?

75% podstawy opodatkowania to najwyższa stawka karna w polskim systemie podatkowym - obowiązuje na mocy art. 25e ustawy PIT od końca 2015 r. po wyroku Trybunału Konstytucyjnego (sygn. SK 18/09). Działa, gdy organ ustali, że wydatki w danym roku przewyższały dochody, a podatnik nie wyjaśni różnicy. Przykład: zakup auta za 150 tys. zł przy udokumentowanych dochodach 80 tys. zł i braku oszczędności daje nadwyżkę 70 tys. zł. Karny PIT 75% to 52 500 zł, bez prawa do ulg, kosztów ani odliczeń składki zdrowotnej.

Najbardziej narażone są trzy grupy podatników. Pierwsza - pracownicy etatowi z dodatkowymi przychodami z szarej strefy (najem mieszkania bez deklaracji, fuchy w branży IT, korepetycje za gotówkę). Druga - przedsiębiorcy na ryczałcie, którzy nie raportują pełnego obrotu w JDG (jednoosobowej działalności gospodarczej). Trzecia - osoby kupujące auta premium za gotówkę bez śladu w przelewach bankowych. Schemat działa tak samo - sąsiad widzi nowe BMW X5 za 250 tys. zł, dzwoni do urzędu, skarbówka rzuca pytanie 'skąd?'.

Termin przedawnienia to 5 lat liczonych od końca roku, w którym minął termin płatności (art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej). Hipoteka przymusowa na nieruchomości podatnika zatrzymuje bieg przedawnienia - potwierdziła to nowelizacja Ordynacji podatkowej z marca 2026 r. (243 głosy za w Sejmie). Donos z 2026 r. dotyczący zakupu auta z 2021 r. nadal mieści się w terminie, a jeśli urząd ustanowi hipotekę - praktycznie bez końca.

Jak udokumentować zakup samochodu, żeby nie wpaść w pułapkę kontroli?

Przy fakturowaniu 22 tys. zł netto miesięcznie z kontraktu B2B (business-to-business, fakturowanie zamiast etatu) na PIT liniowym 19% Twój roczny dochód udokumentowany sięga ok. 264 tys. zł. Możesz spokojnie kupić nowe auto za 120-150 tys. zł z bieżących wpływów, ale tylko jeśli masz papierową ścieżkę. Jest to kluczowe zwłaszcza wtedy, gdy planujesz hipotekę za rok lub dwa - bank też patrzy na wpływy na konto i transakcje gotówkowe. Komplet zaświadczeń o dochodzie pomoże Ci również w Decyzjomacie Hipotecznym, gdy będziesz testować swoją zdolność kredytową.

Cztery dokumenty są kluczowe w razie wezwania urzędu. Po pierwsze - faktura VAT lub umowa kupna-sprzedaży z datą i kwotą plus potwierdzenie przelewu bankowego z Twojego konta na konto sprzedawcy. Po drugie - PIT-36L lub PIT-36 za każdy z 5 ostatnich lat (pobierzesz w e-Urzędzie Skarbowym 2.0). Po trzecie - historia rachunku bankowego pokazująca akumulację oszczędności. Po czwarte - jeśli część kwoty pochodzi od rodziców, formularz SD-Z2 złożony w terminie 6 miesięcy od otrzymania darowizny (limit 36 120 zł od jednej osoby w grupie 0 - szczegóły w poradniku o darowiźnie i interpretacji KIS dot. tytułu przelewu).

Przy 264 tys. zł rocznego dochodu z JDG masz przestrzeń na pełny limit IKZE - 11 304 zł w 2026 r. dla osób na PIT liniowym (16 956 zł dla samozatrudnionych przy podstawie 1,8-krotności średniego wynagrodzenia, kalkulacja w kalkulatorze IKE/IKZE). Wpłata na IKZE redukuje podstawę PIT i przy okazji buduje cyfrowy ślad dochodu udokumentowanego - to drugi co do wartości papier po PIT-36L. Jeśli rozważasz alternatywę między zakupem auta za gotówkę a leasingiem lub kredytem, policz wariant w Decyzjomacie Nadpłata - to samo narzędzie pomoże ocenić, kiedy nadwyżka miesięczna lepiej pracuje na lokacie niż na koncie.

Komentarz redakcji - czy państwo powinno honorować anonimowe donosy?

Wzrost donosów z 76,3 tys. (2023) do 84,4 tys. (2025) to skok o 10,6% w dwa lata, podczas gdy wpływy budżetowe z postępowań w sprawie nieujawnionych źródeł pozostają w stagnacji - moim zdaniem ten system kosztuje więcej, niż przynosi. KAS musi rozpatrzyć każde zgłoszenie, co generuje obciążenie etatowe niezależnie od jakości donosu. Skoro do 70% to porachunki, państwo de facto subsydiuje prywatne konflikty środkami publicznymi - urzędnik weryfikuje sąsiada zamiast realnie kontrolować szarą strefę.

To nie jest argument za amnestią dla unikających podatków - to argument za rozsądnym filtrem na wejściu. Niemiecki Bundeszentralamt für Steuern wymaga od zgłaszającego podpisu i podstawowej weryfikacji tożsamości. W Polsce zawiadomienie z pseudonimem 'Anonim' wystarczy, by uruchomić procedurę. Po stronie podatnika oznacza to stres i koszty obsługi prawnej, nawet gdy donos jest bezzasadny. Po stronie urzędnika - papierkową robotę zamiast realnych kontroli operacyjnych. To zła alokacja zasobów KAS i ukryty koszt po stronie obywatela.

Z perspektywy planującego większy wydatek wniosek jest jednoznaczny - dokumentuj wszystko z wyprzedzeniem, nie zakładaj, że sąsiad jest życzliwy. Statystyka mówi co innego, a przyrost donosów o 5,8% rok do roku oznacza, że trend będzie się utrzymywał co najmniej do 2027 r. Pełną mapę poradników o relacjach z fiskusem znajdziesz w hubie kategorii podatki, a kalkulacje optymalnej formy opodatkowania przy 264 tys. zł rocznego dochodu sprawdzisz w kalkulatorze formy opodatkowania. Jeśli planujesz JDG równolegle z hipoteką, sprawdź też aktualne składki ZUS - to drugi element papierowej ścieżki, którego bank i urząd skarbowy szukają w pierwszej kolejności.

Narzędzia do Twojej decyzji

• Kalkulator wynagrodzenia netto
• Kalkulator UoP vs B2B
• Kalkulator składek ZUS
• Kalkulator PIT-37
• Kalkulator ulgi na dzieci