Umorzenie składek ZUS sprzed 1999 roku: prezydent podpisał ustawę, 315 mln zł długów znika

Prezydent Karol Nawrocki podpisał 4 listopada 2026 r. ustawę z 18 września 2026 r. o umorzeniu należności ZUS powstałych przed 1 stycznia 1999 r. (Interia Biznes). Według resortu pracy zadłużenie sięga około 315 mln zł i dotyczy około 7100 płatników składek, a umorzenie nastąpi automatycznie.

Ile długów wobec ZUS znika po podpisie prezydenta?

Ustawa umarza nieprzedawnione należności składkowe ZUS powstałe przed reformą emerytalną z 1 stycznia 1999 r. Według szacunków Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (Money.pl, 18 września 2026 r.) chodzi o 7100 płatników i około 315 mln zł.

Średnia wychodzi więc na około 44 400 zł na jednego dłużnika (315 mln zł podzielone przez 7100). To mniej, niż mogłoby się wydawać po nagłówkach o „wielkim darowaniu długów”. Z opisu projektu wynika też, że umorzeniu podlegają odsetki, opłaty dodatkowe, koszty upomnienia i koszty egzekucyjne, a wygasają zabezpieczenia takie jak zastaw (RMF24, autor Jan Matoga).

Umorzenie obejmuje składki na ubezpieczenia społeczne, a według opisów projektu także Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Sejm uchwalił ustawę w piątek 18 września 2026 r.: za głosowało 252 posłów, przeciw 148, a 40 wstrzymało się od głosu. Senat, według portalu podatkowego, przyjął ją bez poprawek 13 października 2026 r., więc droga do podpisu była prosta.

Dlaczego państwo rezygnuje z odzyskiwania starych składek?

Rząd uzasadnia ustawę rachunkiem kosztów: przez 10 lat dochodzenie starych należności pochłonęłoby około 135 mln zł, a wpływy sięgnęłyby około 13,9 mln zł (szacunek rządu za Money.pl). Na każdą odzyskaną złotówkę przypadałoby więc prawie 10 zł wydatków.

To wskaźnik odzysku rzędu 10%, a ZUS ściąga przecież długi sprzed 27 lat, od firm, które często dawno przestały istnieć. Moim zdaniem decyzja jest racjonalna księgowo, choć politycznie wrażliwa: część podatników zapyta, dlaczego ktoś ma być zwolniony z płacenia, skoro inni płacili terminowo.

Podobny precedens już był. Ustawa abolicyjna z 2013 r. umorzyła składki przedsiębiorców za okres od 1 stycznia 1999 r. do 28 lutego 2009 r., ale wymagała wniosku, a termin na jego złożenie upłynął w styczniu 2015 r. (Infor). Nowa ustawa idzie o krok dalej, bo działa bez wniosku. Rząd uznał, że postępowanie indywidualne kosztowałoby więcej niż samo roszczenie.

Kto zostaje poza umorzeniem i kiedy ustawa wejdzie w życie?

Umorzenie nie obejmuje należności zabezpieczonych hipoteką, co dotyczy około 3,8 tys. płatników składek (Money.pl, 18 września 2026 r.). Według projektu opisanego przez RMF24 ustawa ma wejść w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie pięciu miesięcy od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Jeśli ogłoszenie nastąpi w listopadzie 2026 r., umorzenie zadziała więc w połowie 2027 r. Datę trzeba potwierdzić w opublikowanym tekście, bo wersja po zmianach w Sejmie mogła się różnić od projektu rządowego. Poniżej znajduje się kalendarium prac nad ustawą.

Prezydent podpisał tego samego dnia jeszcze cztery ustawy: ratyfikację traktatu o bezpieczeństwie z Wielką Brytanią, ratyfikację konwencji Rady Europy o koprodukcji seriali, nowelizację prawa autorskiego i ustawy o grach hazardowych oraz nowelizację Prawa o ruchu drogowym dotyczącą przejazdów kolejowych (Interia Biznes, 4 listopada 2026 r.).

Czy umorzenie długu wpłynie na emeryturę?

Projekt przewiduje wyjątek dla osób, u których zachowanie należności może mieć znaczenie przy ustalaniu przyszłych uprawnień emerytalnych lub kapitału początkowego. Takie osoby mogą w ciągu 30 dni od zawiadomienia zrezygnować z umorzenia (RMF24). Zrezygnować można także, składając oświadczenie w ZUS (Money.pl).

To ważna furtka, bo okresy składkowe sprzed 1999 r. liczą się do kapitału początkowego, z którego ZUS wylicza dziś emerytury. Według GUS (GUS, za Interią) przeciętna emerytura i renta brutto z ZUS wyniosła w lipcu 2026 r. 4479,74 zł, o 6,2% więcej niż rok wcześniej. Wydatki Funduszu Ubezpieczeń Społecznych na emerytury i renty w I kwartale 2026 r. sięgnęły 105,6 mld zł (dane ZUS).

Na tym tle 315 mln zł to niecałe 0,3% tej kwoty. Dla stabilności FUS jest to więc kwota symboliczna, co potwierdza, że ustawa ma charakter porządkowy, a nie fiskalny. Dla pojedynczego emeryta ryzyko leży gdzie indziej: jeśli ktoś liczy na uznanie starych okresów, powinien zareagować na zawiadomienie ZUS w terminie 30 dni.

Moja ocena: porządkowanie bilansu, ale nie zachęta do niepłacenia

Ustawa uwalnia państwo od 7100 spraw, w których koszt ściągnięcia przewyższa wartość długu około dziesięciokrotnie. Przy inflacji CPI 3,5% r/r w październiku 2026 (GUS, wskaźnik inflacji) stare należności nominalne dawno straciły część wartości, a ich egzekucja jest praktycznie bezskuteczna.

Ustawa obejmuje tylko należności sprzed 1 stycznia 1999 r. i nie dotyczy bieżących zobowiązań, a rząd łagodzi tym zamkniętym zakresem ryzyko nadużyć. Moim zdaniem największym ryzykiem jest sygnał, nie kwota. Przedsiębiorca, który dziś zalega ze składkami, może liczyć na kolejną abolicję za dwadzieścia lat. Zgodnie z art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych obecne zaległości przedawniają się po 5 latach od końca roku, w którym stały się wymagalne, a jedna wpłata może nie wystarczyć, żeby termin ruszył od nowa, więc zasady przedawnienia opisaliśmy w osobnym poradniku o przedawnieniu długu.

Liczby dla przedsiębiorcy: co to znaczy, jeśli fakturujesz 22 tys. zł miesięcznie

Przy fakturowaniu 22 tys. zł miesięcznie na JDG (264 tys. zł przychodu rocznie) średnie umarzane zadłużenie, czyli około 44 400 zł, odpowiada dwóm miesiącom Twoich faktur. Tyle przeciętny dłużnik sprzed 1999 r. miał do spłaty, zanim państwo uznało, że ściąganie się nie opłaca.

Dla Ciebie ustawa nie zmienia niczego w bieżących składkach. Przy średnim wynagrodzeniu w sektorze przedsiębiorstw 9266 zł (GUS, wrzesień 2026, kalkulator wynagrodzenia netto) i dochodzie wielokrotnie wyższym od średniej opłacasz pełne składki bez mechanizmu, który pozwoliłby je kiedykolwiek skreślić. Własne obciążenia policzysz w porównaniu składek ZUS, a ulgi w pierwszych latach działalności w kalkulatorze wakacji składkowych. Aktualne limity znajdziesz w zestawieniu stawek i limitów.

Jeśli rozważasz, czy wolne środki przeznaczyć na nadpłatę kredytu, czy na inne cele, sprawdź swój werdykt w Decyzjomacie Nadpłata. Planując hipotekę za rok lub dwa, uruchom też Decyzjomat Hipoteczny. Zaległości w ZUS, nawet drobne, są widoczne dla banków przy ocenie zdolności kredytowej, więc warto je porządkować na bieżąco. Sprawy z ZUS można załatwiać przez pełnomocnika, co opisaliśmy w artykule o pełnomocnictwie ZUS i formularzu PEL.

Jeśli kiedyś Twoje długi urosną ponad możliwości spłaty, istnieje inna droga niż czekanie na abolicję. Opisaliśmy ją w analizie o projekcie UD260 i upadłości konsumenckiej. Więcej tekstów o zmianach przepisów znajdziesz w kategorii prawo.

Co dalej: czego warto wypatrywać w Dzienniku Ustaw

Kluczowe są dwie rzeczy: data publikacji ustawy, od której biegnie pięciomiesięczny termin, oraz komunikat ZUS o trybie zawiadamiania osób, którym przysługuje rezygnacja z umorzenia. Jeśli ZUS wyśle zawiadomienia dopiero w 2027 r., to właśnie wtedy zaczną biec 30 dni na decyzję.

Otwarte pozostaje pytanie, czy kolejny rząd zaproponuje podobne rozwiązanie dla zaległości z lat 1999-2009, które nie zostały objęte abolicją z 2013 r. i nie zdążyły się przedawnić. Przy rosnącym koszcie windykacji takie propozycje wrócą najpewniej wcześniej, niż zakładamy.

Narzędzia do Twojej decyzji

• Decyzjomat Hipoteczny
• Kalkulator zdolności kredytowej
• Ranking kredytów hipotecznych
• Kalkulator PCC i notariusza
• Kalkulator wynagrodzeń brutto netto