W skrócie
- 3% spłaconej kwoty to maksymalna rekompensata za wcześniejszą spłatę hipoteki ze zmiennym oprocentowaniem (art. 40 ustawy o kredycie hipotecznym).
- 36 miesięcy od zawarcia umowy trwa okres, w którym bank w ogóle może ją pobrać.
- Nadpłata 60 tys. zł w drugim roku kredytu może kosztować do 1 800 zł, a zaoszczędzone odsetki to ok. 3 774 zł rocznie przy oprocentowaniu 6,29%.
- Kredyt konsumencki działa inaczej: opłata do 1% lub 0,5% oraz proporcjonalny zwrot prowizji za nieodbyty okres kredytowania.
- Millennium wpisuje w cenniku 0%, a taryfa PKO BP podaje 1,50% od spłat częściowych w pierwszych trzech latach.
Przy hipotece zmiennej bank może pobrać rekompensatę za wcześniejszą spłatę tylko przez pierwsze 36 miesięcy od zawarcia umowy i nie więcej niż 3% spłaconej kwoty (art. 40 ustawy o kredycie hipotecznym, tekst jednolity wg stanu z 14 sierpnia 2026 r.). Nadpłata 60 tys. zł może więc kosztować maksymalnie 1 800 zł, a po trzech latach nic.
Temat opisał 7 listopada 2026 r. serwis Interia Biznes: wcześniejsza spłata nie zawsze jest bezpłatna, a przepisy ograniczają wysokość opłat. Dane są aktualne na listopad 2026 r.
Ile wynosi prowizja za wcześniejszą spłatę kredytu hipotecznego?
Maksymalna rekompensata przy hipotece ze zmienną stopą to 3% kwoty spłaconej w ciągu pierwszych 36 miesięcy od zawarcia umowy. Według opisu art. 40 w serwisach prawniczych nie może ona przekraczać kosztów, które bank bezpośrednio poniósł przez wcześniejszą spłatę. Po upływie trzech lat nadpłaty są bezpłatne.
W praktyce banki zwykle ustawiają się poniżej sufitu. Taryfa PKO BP przewiduje 1,50% od spłat częściowych dokonanych w ciągu trzech pierwszych lat (taryfa PKO BP). Bank Millennium wpisuje w cenniku 0%. Różnica między bankami potrafi więc wynieść 900 zł na każde 60 tys. zł nadpłaty i uważam, że warto ją znać już na etapie wyboru oferty.
Przy kredycie ze stałą stopą (oprocentowaniem niezmiennym przez ustalony w umowie okres) rekompensata może obowiązywać przez cały okres stałej stopy. Tu 36 miesięcy nie jest granicą, więc umowę trzeba przeczytać osobno. Banki mogą też zwolnić klienta z opłaty, dlatego pytanie o jej wysokość przed spłatą nic nie kosztuje.
Czy bank może pobrać opłatę po 36 miesiącach?
Po 36 miesiącach od zawarcia umowy bank nie może pobrać rekompensaty za spłatę kredytu hipotecznego ze zmiennym oprocentowaniem, niezależnie od kwoty nadpłaty. Ograniczenie wynika z art. 40 ustawy z 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami. Ustawa dotyczy umów zawartych po jej wejściu w życie w lipcu 2017 r.
To zawęża pole sporu. Wiele poradników powtarza, że za wcześniejszą spłatę bank pobiera 1-3%, co jest prawdą wyłącznie dla młodego kredytu. Kredyt z 2020 r. ma już okres karencji za sobą, a mimo to kredytobiorcy czasem odkładają nadpłatę z obawy przed opłatą, której nie ma. Moim zdaniem to jeden z częstszych mitów w tym temacie.
Według danych BIK, przytaczanych w naszym artykule o wcześniejszej spłacie hipotek, 80,7% zamkniętych hipotek spłacono przed terminem, średnio w 7,96 roku. Zdecydowana większość kredytobiorców mieści się więc w oknie, w którym opłata już nie obowiązuje albo jest niewielka. BIK (Biuro Informacji Kredytowej) gromadzi dane o zobowiązaniach klientów banków.
| Rodzaj kredytu | Podstawa | Limit opłaty | Do kiedy |
|---|---|---|---|
| Hipoteka, stopa zmienna | art. 40 ustawy o kredycie hipotecznym | 3% spłaconej kwoty | 36 miesięcy od umowy |
| Hipoteka, stopa stała | art. 40 oraz umowa | do kosztów banku | okres stałej stopy |
| Gotówkowy, ponad rok do końca | art. 50 ustawy o kredycie konsumenckim | 1% spłaconej kwoty | cały okres |
| Gotówkowy, do roku do końca | art. 50 ustawy o kredycie konsumenckim | 0,5% spłaconej kwoty | cały okres |
Jak wcześniejsza spłata działa w kredycie gotówkowym i konsumenckim?
W kredycie konsumenckim spłata przed terminem obniża całkowity koszt kredytu o koszty przypadające na skrócony okres, w tym prowizję, a bank może dodatkowo pobrać rekompensatę do 1% lub 0,5% (art. 49 i 50 ustawy o kredycie konsumenckim z 12 maja 2011 r.). Podstawą jest wyrok TSUE C-383/18 (Lexitor) z 11 września 2019 r.
Sposób liczenia zwrotu opisuje bank.pl: UOKiK (Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów) opowiedział się za metodą liniową, czyli proporcją do czasu, który pozostał do końca umowy. Opis rozstrzygnięć znajdziesz też na stronie bezprawnik.pl.
Poniższy przykład jest poglądowy, nie jest wzorem z umowy. Kredyt gotówkowy 30 tys. zł na 60 miesięcy z prowizją 3 000 zł, spłacony po 24 miesiącach, daje proporcję 36/60. Zwrot prowizji wyniesie wtedy ok. 1 800 zł, a rekompensata nie przekroczy 1% spłacanej kwoty, czyli 300 zł. Dane są aktualne na listopad 2026 r. Na rozliczenie zwrotu bank ma według ustawy 14 dni. Zwrot kosztów policzysz w kalkulatorze zwrotu prowizji. Jeśli dopiero zastanawiasz się nad zmianą okresu, zobacz wydłużenie okresu spłaty kredytu gotówkowego.
Kiedy nadpłata się opłaca mimo prowizji?
Nadpłata 60 tys. zł przy oprocentowaniu 6,29% oszczędza ok. 3 774 zł odsetek rocznie, czyli ok. 314 zł miesięcznie. Prowizja 1 800 zł (3%) zwraca się w niecałe 6 miesięcy, a prowizja 900 zł (1,50%) w niecałe 3 miesiące. To własna kalkulacja redakcji, a nie oferta banku.
Oprocentowanie 6,29% to suma WIBOR 3M w wysokości 3,89% (GPW Benchmark, notowanie z 6 listopada 2026 r.) i marży 2,4%. WIBOR (Warsaw Interbank Offered Rate) to stawka, po której banki pożyczają sobie pieniądze na trzy miesiące. Średnie oprocentowanie nowych kredytów mieszkaniowych we wrześniu 2026 r. wyniosło 5,95% (NBP, statystyka MIR, za finwire), co oznacza, że kredyt ze starszą marżą jest droższy od ofert rynkowych.
Liczby dla kredytu 405 tys. zł
Saldo 405 tys. zł, rata 3 650 zł i 60 tys. zł rezerwy to dobry punkt wyjścia. Jeśli kredyt ma za sobą ponad 36 miesięcy, nadpłata 60 tys. zł nie kosztuje nic, a odsetki spadają o ok. 3 774 zł rocznie. Jeśli kredyt ma 18 miesięcy, koszt wynosi najwyżej 1 800 zł, więc po roku zostaje ok. 1 974 zł zysku netto. Tego nie widać w poradnikach, które podają samą stawkę.
Nie zalecam jednak opróżniania całej rezerwy. Stopa referencyjna NBP wynosi 3,75% (komunikat RPP z 5 marca 2026 r., nbp.pl), a inflacja CPI w październiku 2026 r. to 3,5% r/r (GUS, wskaźnik inflacji). Gotówka na koncie jest wtedy zabezpieczeniem, a nie błędem. Rozdzielenie pieniędzy na nadpłatę i bufor sprawdzisz w Decyzjomacie Nadpłata i kalkulatorze nadpłaty.
Opłata za nadpłatę czy zmiana banku: co się bardziej opłaca?
Przy marży wyższej od rynkowej o ok. 0,5 pp (punktu procentowego) refinansowanie, czyli przeniesienie kredytu do innego banku, daje oszczędność rzędu ok. 170 zł miesięcznie na saldzie 405 tys. zł. Do tego dochodzą jednak koszty nowej umowy, a w pierwszych 36 miesiącach także rekompensata za spłatę starego kredytu.
Wbrew utartym porównaniom trzeba pamiętać, że rekompensata dotyczy całej spłacanej kwoty. Przy refinansowaniu salda 405 tys. zł w drugim roku kredytu 3% to nawet 12 150 zł, czyli ponad 70 miesięcy oszczędności z niższej marży. Zmiana banku opłaca się zatem dopiero po upływie okresu, w którym obowiązuje rekompensata, albo gdy nowy bank pokryje jej koszt. W starszym kredycie ten problem znika.
Punkt równowagi policzysz w Decyzjomacie Refinansowania. Sam rachunek kosztów marży opisaliśmy w analizie kredyt bez prowizji czy z niższą marżą, a aktualne oferty znajdziesz w rankingu kredytów hipotecznych. Jeśli chcesz sprawdzić, czy płacisz więcej niż mediana ofert, użyj narzędzia Czy przepłacam za kredyt.
Jak sprawdzić i zakwestionować opłatę, którą pobrał bank?
Opłatę sprawdzisz w trzech miejscach: w umowie kredytowej, w tabeli opłat i prowizji oraz w zaświadczeniu o saldzie z dokładnym rozliczeniem. Gdy bank pobrał więcej niż 3% albo zrobił to po 36 miesiącach od umowy, możesz złożyć reklamację, a następnie zwrócić się do Rzecznika Finansowego.
Przed spłatą poproś bank na piśmie o wyliczenie kwoty z podziałem na kapitał, odsetki i rekompensatę. Jeśli do końca okresu 36 miesięcy brakuje kilku tygodni, złóż dyspozycję tak, aby spłata nastąpiła już po nim. Kilka tygodni czekania potrafi zaoszczędzić tysiące złotych. Po całkowitej spłacie pamiętaj o wykreśleniu zabezpieczenia, które opisaliśmy w poradniku o wykreśleniu hipoteki z księgi wieczystej. Jeżeli dopiero podpisałeś umowę i znalazłeś tańszą ofertę, rozważ odstąpienie od umowy w 14 dni.
Reguły dla stopy zmiennej (art. 40 ustawy o kredycie hipotecznym: do 3% przez 36 miesięcy), stałej i kredytu konsumenckiego (art. 50 ustawy o kredycie konsumenckim: 1% lub 0,5%) różnią się od siebie, więc wcześniejsze rozliczenie to moment, w którym banki częściej się mylą. Moim zdaniem największy błąd to spłata w ciemno, bez pisemnej kalkulacji. Dalsze analizy znajdziesz w kategorii Kredyty, a całą ścieżkę decyzji hipotecznych w Decyzjomacie Hipotecznym. Skutki regularnych wpłat pokazuje też tekst o nadpłacie 300 zł miesięcznie.
Prognoza na najbliższe miesiące: jeśli RPP zacznie podnosić stopy, o czym piszą już niektóre banki, rosnące oprocentowanie zwiększy atrakcyjność nadpłat, a opłata 3% będzie kosztem do przeliczenia na nowo. Dla kredytu starszego niż trzy lata rachunek jest prosty, bo opłaty po prostu nie ma.
Narzędzia do Twojej decyzji
Najczęstsze pytania
- Ile maksymalnie bank może pobrać za wcześniejszą spłatę hipoteki?
- 3% spłaconej kwoty to górny limit rekompensaty przy hipotece ze zmienną stopą, tylko w pierwszych 36 miesiącach umowy (art. 40 ustawy o kredycie hipotecznym). Przy nadpłacie 60 tys. zł to najwyżej 1 800 zł. Bank nie może przy tym przekroczyć kosztów, które realnie poniósł.
- Czy po 3 latach kredytu nadpłata jest za darmo?
- 36 miesięcy to okres, po którym bank nie pobierze rekompensaty przy hipotece ze zmienną stopą. Dotyczy to umów podlegających ustawie z 23 marca 2017 r. Przy kredycie ze stałą stopą opłata może obowiązywać przez cały okres stałego oprocentowania, więc sprawdź zapisy umowy.
- Ile wynosi opłata za wcześniejszą spłatę kredytu gotówkowego?
- 1% spłacanej kwoty, gdy do końca umowy zostało więcej niż rok, albo 0,5% w pozostałych przypadkach (art. 50 ustawy o kredycie konsumenckim). Przy spłacie 30 tys. zł to odpowiednio 300 zł lub 150 zł. Do tego możesz żądać proporcjonalnego zwrotu prowizji.
- Jak policzyć zwrot prowizji po wcześniejszej spłacie kredytu?
- Metoda liniowa, popierana przez UOKiK, dzieli koszty proporcjonalnie do czasu. Prowizja 3 000 zł przy kredycie na 60 miesięcy, spłaconym po 24, daje zwrot ok. 1 800 zł (36/60). Szybki rachunek wykonasz w kalkulatorze zwrotu prowizji na finwire.pl.
- Czy warto nadpłacić kredyt, jeśli bank pobierze 3%?
- Nadpłata 60 tys. zł przy oprocentowaniu 6,29% daje ok. 3 774 zł mniej odsetek rocznie, a prowizja 1 800 zł zwraca się w niespełna 6 miesięcy. Im dłuższy czas do końca kredytu, tym większy zysk. Zostaw jednak rezerwę finansową.
- Co zrobić, gdy bank pobrał opłatę po 36 miesiącach?
- Złożenie reklamacji w banku to pierwszy krok, bank ma na odpowiedź 30 dni. Jeśli odpowiedź jest odmowna, możesz zwrócić się do Rzecznika Finansowego lub do sądu. Zachowaj umowę, harmonogram i potwierdzenie rozliczenia spłaty z datą.
Najważniejsze dla kredytobiorców - raz w tygodniu
Co poniedziałek sześć liczb tygodnia: rata kredytu, WIBOR, decyzje RPP, inflacja, rekordy cen mieszkań i najlepsze lokaty.
Jak wygląda Szóstka?
Trzy minuty z Decyzjomatem. Werdykt TAK, POCZEKAJ albo NIE.
- TAK, POCZEKAJ czy NIE - konkretny werdykt ze wskazaniem co zmienić, żeby bank się zgodził
- DSTI, LTV, stress test stopy - zgodnie z Rekomendacją S KNF
- Rankingi banków dopasowane do Twojej sytuacji - z aktualnymi marżami i ofertami
