Przejdź do treści
prawo

TSUE C-239/25: zwrot kosztów po wcześniejszej spłacie tylko za opłaty zależne od czasu

TSUE C-239/25: zwrot kosztów po wcześniejszej spłacie tylko za opłaty zależne od czasu

W skrócie

  • 19 listopada 2026 r. TSUE wydał wyrok C-239/25 (Fincontinuo) o obniżeniu kosztów kredytu konsumenckiego po wcześniejszej spłacie (stanowisko ZBP z tego dnia).
  • Opłaty zależne od okresu umowy podlegają obniżce, o ile konsument przed podpisaniem wiedział, które opłaty są jednorazowe, a które okresowe.
  • 3 000 zł zamiast 0 zł - tyle różnicy może zrobić zwrot prowizji 5 000 zł przy kredycie 50 tys. zł spłaconym po 24 z 60 miesięcy (nasza kalkulacja).
  • Kredyty hipoteczne pozostają poza zmianą - według ZBP wyrok nie zmienia zasad ich rozliczania po wcześniejszej spłacie.

Trybunał Sprawiedliwości UE (TSUE) 19 listopada 2026 r. w sprawie C-239/25 (Fincontinuo) uznał, że obniżka kosztów kredytu konsumenckiego po wcześniejszej spłacie może obejmować wyłącznie opłaty zależne od okresu trwania umowy. Przy kredycie gotówkowym 50 tys. zł na 60 miesięcy, spłaconym po 24 miesiącach, jednorazowa prowizja 5 000 zł może przestać podlegać zwrotowi (3 000 zł według dotychczasowej metody proporcjonalnej), jeśli bank jasno opisał ją przed umową.

Co orzekł TSUE w sprawie C-239/25 z 19 listopada 2026 r.?

Według stanowiska Związku Banków Polskich (ZBP) z 19 listopada 2026 r. TSUE w sprawie C-239/25 przyjął, że obniżenie całkowitego kosztu kredytu przy wcześniejszej spłacie obejmuje wyłącznie opłaty zależne od czasu trwania umowy. Warunek: konsument został przed podpisaniem jasno poinformowany, które opłaty są okresowe, a które jednorazowe.

ZBP w komunikacie opublikowanym na PRNews.pl przypomina, jak wyglądała dotychczasowa praktyka:

"Dotychczas, na podstawie wyroku C-383/18 Lexitor, przyjmowano, że wcześniejsza spłata kredytu uprawnia konsumenta do proporcjonalnego obniżenia wszystkich kosztów kredytu, w tym kosztów jednorazowych, takich jak prowizja" - Związek Banków Polskich, stanowisko w sprawie wyroku TSUE (PRNews.pl, 19 listopada 2026)

Tę samą tezę o odejściu od automatyzmu przekazała agencja PAP Biznes, cytując ZBP. Zastrzegamy: opieramy się na stanowisku organizacji banków, a nie na pełnym tekście wyroku. Jego treść i dokładną sygnaturę warto sprawdzić w bazie curia.europa.eu, zanim ktokolwiek zacznie pisać pismo do banku.

Reklama
PEKAO S.A - Konto Przekorzystne - zyskaj do 300 zł + 2400 zł do 300 zł zakładając konto online
Otwórz konto →

Jak wyglądała zasada Lexitor i co się zmienia dla konsumenta?

Wyrok TSUE C-383/18 Lexitor z 11 września 2019 r. dawał konsumentowi prawo do proporcjonalnego obniżenia wszystkich kosztów kredytu po wcześniejszej spłacie, także prowizji. Sąd Najwyższy (SN) w uchwale III CZP 45/19 z 12 grudnia 2019 r. potwierdził, że art. 49 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim obejmuje prowizję.

Rzecznik Finansowy w stanowisku z 2020 r. (rf.gov.pl) tłumaczył, że obniżka dotyczy okresu od dnia faktycznej spłaty do dnia, w którym kredyt miał być spłacony według umowy. Zgodnie z art. 49 ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim koszty przypadające na skrócony okres obniża się niezależnie od tego, kiedy je poniesiono.

Nowy wyrok nie unieważnia roszczeń z przeszłości w sposób automatyczny, ale zmienia punkt ciężkości sporów. Do tej pory pytanie brzmiało: ile kosztów zwrócić. Teraz banki będą pytać: czy ta opłata w ogóle zależy od czasu i czy klient wiedział o jej charakterze przed podpisaniem umowy. Dla wielu kredytobiorców to różnica między kilkoma tysiącami złotych a zerem.

W 2024 r. TSUE w sprawie C-76/22 (wyrok z 17 października 2024 r.) przesądził, że przy braku informacji pozwalających ocenić zależność kosztów od czasu ciężar spoczywa na banku. Ten wątek, naszym zdaniem, będzie teraz najważniejszy w sądach: bank, który nie rozpisał opłat, nie powinien korzystać z wąskiej wykładni.

Zwrot kosztów po wcześniejszej spłacie: przed i po wyroku C-239/25
ElementZasada Lexitor (C-383/18, 2019)Wyrok C-239/25 (19.11.2026)
Prowizja jednorazowaZwrot proporcjonalnyZwrot tylko przy braku jasnej informacji przedumownej
Opłaty zależne od czasu (np. składka rozłożona na okres umowy)Zwrot proporcjonalnyZwrot proporcjonalny
Kredyt hipotecznyOsobna linia: C-76/22 z 17.10.2024Bez zmian wg ZBP

Ile możesz stracić na zawężeniu zasady? Liczby dla kredytu 50 tys. zł

Przy kredycie gotówkowym 50 000 zł na 60 miesięcy z prowizją 10% (5 000 zł), spłaconym po 24 miesiącach, proporcjonalny zwrot prowizji metodą liniową wynosi 3 000 zł (36 z 60 miesięcy). Po wyroku C-239/25 ta kwota może spaść do zera, jeśli prowizja była opisana jako jednorazowa.

Przeliczyliśmy scenariusz ilustracyjny, który pokazuje mechanizm, a nie gwarancję wyniku: o rozliczeniu zadecyduje umowa i sąd. Zakładamy kredyt 50 000 zł, prowizję 5 000 zł oraz ubezpieczenie 2 400 zł opłacone z góry za cały okres kredytowania.

  • Prowizja 5 000 zł: według Lexitor 3 000 zł zwrotu, po wyroku 0 zł przy jasnej informacji o jednorazowym charakterze.
  • Ubezpieczenie 2 400 zł rozłożone na 60 miesięcy: zwrot 1 440 zł w obu podejściach, bo koszt jest okresowy.
  • Odsetki za nieodbyty okres: nie płacisz ich w żadnym wariancie, bo spłata skraca umowę.

Łącznie dawny model dawał do 4 440 zł, nowy może zostawić 1 440 zł. Różnica 3 000 zł to w naszej kalkulacji około 6% kwoty kredytu. Własne liczby policzy kalkulator zwrotu prowizji, a statystyki orzeczeń zbiera strona o wyrokach w sprawie wcześniejszej spłaty.

Reklama
Bank Pocztowy - Konto w Porządku - do 2400 zł 0 zł za prowadzenie konta
Otwórz konto →

Czy warto spłacać kredyt gotówkowy wcześniej po tym wyroku?

Decyzja o wcześniejszej spłacie nadal zależy głównie od odsetek: oszczędzasz je za cały nieodbyty okres. Przy WIBOR 3M na poziomie 3,90% (notowania WIBOR 3M, 19 listopada 2026) oprocentowanie kredytów gotówkowych jest wyższe niż koszt pieniądza na rynku międzybankowym, więc nadpłata ma mierzalny efekt.

Inflacja CPI wyniosła 3,5% rok do roku w październiku 2026 r. (GUS, dane o inflacji), co oznacza, że kredyt oprocentowany znacząco powyżej tej wartości jest realnie kosztowny. Jeśli rozważasz spłatę, wyrok C-239/25 zmienia jedynie rachunek pobocznych kosztów, nie samą logikę oszczędzania odsetek. Nadpłatę policzy Decyzjomat Nadpłata, a gdy rozważasz zamianę drogiego kredytu na tańszy, pomoże Decyzjomat Refinansowanie.

Praktyczna wskazówka: przed spłatą poproś bank o pisemne rozliczenie kosztów i porównaj je z umową. Zachowaj tabelę opłat i prowizji, bo to ona rozstrzyga, czy bank spełnił obowiązek jasnej informacji. Oferty kredytów gotówkowych zestawiamy w rankingu kredytów gotówkowych.

Wskazówka:

Roszczenia o zwrot z wcześniejszych spłat nie znikają automatycznie po wyroku. Zachowaj umowę, tabelę opłat, dowód spłaty i rozliczenie banku - te cztery dokumenty decydują o wyniku sporu.

Co z już toczącymi się sporami i firmami skupującymi roszczenia?

Wyrok z 19 listopada 2026 r. trafi do akt tysięcy toczących się spraw o zwrot prowizji. Sądy dostały nową wykładnię, a banki argument, że jednorazowa, jasno opisana prowizja nie podlega obniżce. Pozwy oparte wyłącznie na zasadzie Lexitor będą trudniejsze, szczególnie gdy umowa przejrzyście rozdziela opłaty.

Tak już było przy sankcji kredytu darmowego: opisywaliśmy, jak firmy skupujące roszczenia tracą po wyroku C-744/24, gdy sądy oddaliły ponad 500 pozwów. Podobny mechanizm, czyli zawężenie wykładni przez TSUE, może uderzyć w masowe pozwy o prowizje. Praktykę rozliczeń po Lexitor omawiamy w tekście o zwrocie prowizji za wcześniejszą spłatę.

Zawężenie zasady to jednak nie jej uchylenie: autorzy komentarzy różnie oceniają, czy Fincontinuo uchyla Lexitor w całości, a ZBP sam podkreśla zbieżność z orzecznictwem hipotecznym. Naszym zdaniem rzeczywisty zasięg wyroku wyjaśni dopiero pierwsza fala orzeczeń polskich sądów okręgowych i ewentualna uchwała SN. Podobnie TSUE rozstrzygał kwestie rozliczeń frankowiczów (wyrok C-510/25 Adazik), a w tle UOKiK karze pożyczkodawców za ukryte koszty, jak w sprawie Aasa Polska.

Nasza ocena: kto zyskuje, a kto traci na wyroku Fincontinuo?

Zyskują banki i pożyczkodawcy, którzy od lat stosują czytelne tabele opłat, bo mogą odmówić zwrotu jednorazowych prowizji. Tracą kredytobiorcy ze starymi umowami, w których prowizja jest wyraźnie wyodrębniona, oraz kancelarie z masowymi pozwami. Pośrodku są klienci, którym nie wyjaśniono natury opłat: ich pozycja pozostaje mocna.

Twoja sytuacja zależy od trzech rzeczy: czy umowa odróżnia opłaty jednorazowe od okresowych, kiedy ją podpisano i czy kredyt jest konsumencki, czy hipoteczny. Naszym zdaniem wyrok nie uderza w uczciwych kredytobiorców tak mocno, jak sugerują nagłówki, ale wyraźnie przesuwa ciężar dowodu w stronę dokumentów sprzed podpisu.

Zasada Lexitor była prosta i łatwa do wyegzekwowania, a nowa wykładnia wymaga analizy każdej umowy z osobna. Oceniamy ten kierunek ostrożnie. Dla banków to oszczędność, dla konsumentów więcej niepewności. Jeśli unijna dyrektywa o kredycie konsumenckim zacznie obowiązywać w polskim prawie, przedumowna informacja o opłatach stanie się jeszcze ważniejsza, więc to właśnie jakość tej informacji będzie przedmiotem kolejnych sporów.

Więcej analiz prawnych finwire.pl zbieramy w hubie kategorii prawo. Jeśli szukasz innej drogi do taniego kredytu, sprawdź kalkulator sankcji kredytu darmowego, choć jego użycie wymaga wcześniejszej analizy umowy.

Najbliższy test przyniosą pierwsze orzeczenia polskich sądów, które zastosują wyrok C-239/25: jeśli uznają jasno opisaną prowizję za koszt jednorazowy, kancelarie będą musiały zmienić strategię pozwów, a banki mogą zacząć odrzucać reklamacje o zwrot prowizji.

Narzędzia do Twojej decyzji

Rekordy rynku mieszkań · akty do 16 listopada 2026 29,7 mln zł Najdroższe mieszkanie w Polsce w aktach notarialnych: 480,3 m², Warszawa. Zobacz wszystkie rekordy Rekord ceny za metr 76 572 zł/m² Warszawa

Najczęstsze pytania

Czy po wyroku TSUE C-239/25 bank oddaje prowizję po wcześniejszej spłacie?
Prowizja jednorazowa, jasno opisana przed umową, może nie podlegać zwrotowi, bo według ZBP z 19 listopada 2026 r. obniżka obejmuje opłaty zależne od czasu trwania umowy. Gdy umowa nie rozdziela opłat albo bank nie poinformował o ich charakterze, zwrot nadal jest realny.
Ile wynosi zwrot prowizji przy kredycie 50 tys. zł spłaconym po 24 z 60 miesięcy?
3 000 zł przy prowizji 5 000 zł i metodzie proporcjonalnej liniowej (36 z 60 miesięcy). To kwota według dotychczasowej zasady Lexitor. Po wyroku C-239/25 zwrot jednorazowej, jasno opisanej prowizji może wynieść 0 zł, więc warto sprawdzić zapisy umowy i tabelę opłat.
Czy wyrok Fincontinuo dotyczy kredytów hipotecznych?
Według ZBP z 19 listopada 2026 r. wyrok nie zmienia zasad rozliczania wcześniejszej spłaty kredytów hipotecznych. Dla hipotek obowiązuje odrębna linia, w tym wyrok TSUE C-76/22 z 17 października 2024 r., który obciąża bank, gdy brakuje informacji o zależności kosztów od czasu.
Które koszty kredytu nadal podlegają zwrotowi po wcześniejszej spłacie?
Koszty zależne od okresu umowy, na przykład składka ubezpieczeniowa opłacona z góry za 60 miesięcy, dalej podlegają proporcjonalnej obniżce. Przy spłacie po 24 miesiącach składka 2 400 zł daje 1 440 zł zwrotu. Odsetek za nieodbyty okres w ogóle nie płacisz.
Czy mogę nadal dochodzić zwrotu za spłatę z lat 2019-2026?
Roszczenia z wcześniejszych spłat nie znikają automatycznie po wyroku z 19 listopada 2026 r. Ich losy zależą od treści umowy, informacji przedumownej i oceny sądu. Zachowaj umowę, tabelę opłat i dowód spłaty. Przedawnienie liczy się osobno, więc nie zwlekaj z konsultacją prawną.
Jak sprawdzić, czy moja prowizja była opisana jako jednorazowa?
Cztery dokumenty rozstrzygają sprawę: umowa kredytowa, formularz informacyjny sprzed umowy, tabela opłat i rozliczenie spłaty. Jeśli formularz nie wskazuje, które opłaty zależą od okresu kredytowania, a które są jednorazowe, Twoja pozycja w sporze z bankiem jest silniejsza.
Redakcja finwire.pl - Zespół redakcyjny
AutorRedakcja finwire.pl

Zespół redakcyjny finwire.pl analizuje stopy procentowe, kredyty, oszczędności, podatki i makroekonomię. Każdą liczbę opieramy na danych ze źródeł pierwotnych - NBP, GUS, KNF, GPW Benchmark i Ministerstwa Finansów - i linkujemy do oryginału.

Narzędzia Bierzesz kredyt albo masz oszczędności?

Najpierw policz, potem podpisz. Finwire ma do tego narzędzia.

  • Decyzjomat Hipoteczny - czy brać kredyt, w którym banku, jak poprawić warunki
  • Decyzjomat Nadpłata - nadpłacać kredyt czy inwestować w ETF, IKE, IKZE
  • Rankingi kont oszczędnościowych i lokat z aktualnymi stopami i promocjami